Ο μύθος του Έλληνα «κηφήνα»

Πάνος Πικραμένος 

pikramenos.blogspot.com

«Σας εκπαιδεύουν να αισθάνεστε ένοχοι για αυτό που είστε. Πρόκειται για μια τακτική κοινωνικής παθολογίας, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην Ελλάδα…» λέει η δημοσιογράφος και συγγραφέας Ναόμι Κλάιν, σε συνέντευξή της, για τα οικονομικά μέτρα, την τρόικα και τα όσα συμβαίνουν τελευταία στη χώρα μας.

H Αμερικανίδα δημοσιογράφος, στο βιβλίο της «Το Δόγμα του Σοκ», περιγράφει λεπτομερώς τις τεχνικές του «καπιταλισμού της καταστροφής», όπως η ίδια τον ονομάζει, που χρησιμοποιούνται από νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις σε πολλές χώρες του κόσμου, για τον πειθαναγκασμό των πολιτών να δεχθούν μεταρρυθμίσεις ενάντια στα συμφέροντά τους.

Με άμεσο στόχο τις ιδιωτικοποιήσεις, την απορύθμιση του κρατικού τομέα και τις περικοπές των κοινωνικών δαπανών, μία κατά μέτωπο επίθεση κατά της συλλογικής συνείδησης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και στην Ελλάδα.

Πανίσχυροι επικοινωνιακοί μηχανισμοί έχουν εξαπολύσει μία γιγάντια προπαγανδιστική εκστρατεία και βομβαρδίζουν τον πολίτη με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς, επιδιώκοντας να του επιβάλλουν την άποψη, ότι είναι αυτός που έχει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την οικονομική κρίση.

Χρησιμοποιώντας πολύ συχνά ψευδή στοιχεία και εκμεταλλευόμενοι τα -δυστυχώς υπαρκτά- παθογενή στοιχεία του ελληνικού δημόσιου και οικονομικού βίου, προσπαθούν να εκμηδενίσουν την αυτοεκτίμησή του, ώστε να τον πείσουν να δεχθεί τα μέτρα της τρόικας και το νεοφιλελεύθερο μοντέλο ως «μονόδρομο» και υποχρεωτική λύση.

Ψέμα 1ο: οι Έλληνες εργάζονται λιγότερο........

Πρόκειται για ένα στερεότυπο, πολύ διαδεδομένο στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, το οποίο όμως δεν επιβεβαιώνεται από τα επίσημα στοιχεία της Ε.Ε..

Αντίθετα, σύμφωνα με άρθρο της «Wall Street Journal» (14-2-2011), οι Έλληνες βρίσκονται στην πρώτη θέση της κατάταξης στην Ε.Ε., εργαζόμενοι κατά μέσο όρο 42 ώρες την εβδομάδα, και ακολουθούν οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι με 39 ώρες την εβδομάδα.

Λιγότερο απ' όλους, εργάζονται οι Ολλανδοί με 31 ώρες, ενώ οι Γερμανοί δουλεύουν 36 ώρες την εβδομάδα.

Όμως, πρέπει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες παράγουν λιγότερο από 18,5 ευρώ κάθε ώρα εργασίας, οι Ισπανοί 24,4 ευρώ και οι Πορτογάλοι 13,8 ευρώ, ενώ οι Ολλανδοί παράγουν 39,5 ευρώ και οι Γερμανοί 38,7.

«… Ένας Έλληνας υπάλληλος με την ίδια εκπαίδευση με έναν Γερμανό θα είναι λιγότερο παραγωγικός, εξαιτίας της ανώτερης τεχνολογίας που έχει ο Γερμανός και των υποδομών» σημειώνει η εφημερίδα.

Ψέμα 2ο: οι Έλληνες βγαίνουν νωρίς στη σύνταξη

Έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α., που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Ιούνιο του 2010, αποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα οι Έλληνες βγαίνουν αργότερα στη σύνταξη από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

Έτσι, ενώ ο νόμος επέτρεπε μέχρι πρότινος τη σύνταξη στα 58 χρόνια για την Ελλάδα, και το όριο ήταν τα 60 για τη Γαλλία και τα 65 για τη Γερμανία, την Αγγλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Αυστρία, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική.

Οι Γάλλοι βγαίνουν στη σύνταξη νωρίτερα, κατά μέσον όρο στην ηλικία των 58,7 ετών, οι Αυστριακοί παρά την αυστηρή νομοθεσία τους στα 58,9, οι Ιταλοί στα 60,8, οι Ισπανοί στα 61,4 και οι Γερμανοί στα 62,1, αναφέρει ο Ο.Ο.Σ.Α. μετά από επεξεργασία των στατιστικών στοιχείων που αφορούν στην πραγματική έξοδο από την εργασία.

Οι Έλληνες, παρά το χαμηλό όριο των 58 ετών που προέβλεπε ο νόμος, βγαίνουν στη σύνταξη στα 62,4 χρόνια τους, δηλαδή 4,4 χρόνια παραπάνω από το νόμιμο όριο, αργότερα ακόμη και από τους Γερμανούς.

Ψέμα 3ο: το υπεράριθμο των δημοσίων υπαλλήλων

Ενώ ορισμένα δημοσιεύματα μιλούσαν για αριθμούς δημοσίων υπαλλήλων της τάξεως των… εκατομμυρίων, η «Έκθεση Ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», σε κείμενο εργασίας με τίτλο «The size and performance of public sector activities in Europe», αποδεικνύει ότι η Ελλάδα είναι μεταξύ των χωρών με τους λιγότερους δημοσίους υπαλλήλους στην Ε.Ε..

Στον πίνακα όπου καταγράφεται το ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων επί του συνόλου των εργαζομένων κάθε χώρας, η Ελλάδα βρίσκεται στη 14η θέση μεταξύ των 17 κρατών που εξετάζονται στην έρευνα, με ποσοστό 11,4%.

Στις πρώτες θέσεις φιγουράρουν οι «προηγμένες» Σουηδία (30%) και Δανία (29%). Αλλά η Ελλάδα υπολείπεται πολύ και από τη Γαλλία (21,2%) και τη Μεγάλη Βρετανία (17,8%) και ξεπερνά μόνο την Ιρλανδία (11,0%), την Ολλανδία (10,7%) και τη Γερμανία (10,2%). Όπως σημειώνεται στη μελέτη, η θέση της Ελλάδας στην κατάταξη αυτή παραμένει σταθερή τις τελευταίες δεκαετίες.

Η απογραφή του 2010 απέδειξε ότι στην Ελλάδα υπηρετούν 768.009 δημόσιοι υπάλληλοι, συμπεριλαμβάνοντας τους μόνιμους υπάλληλους, τους δικαστικούς και τους δημόσιους λειτουργούς (625.738), τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου (53.833), τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου (44.811), τους συμβασιούχους έργου (14.345), τους αιρετούς (12.609) και άλλες πιο ολιγάριθμες κατηγορίες.

Η κυβέρνηση, οι «μόνιμοι» επικριτές του δημόσιου τομέα και οι λάτρεις του μνημονίου απέφυγαν να τοποθετηθούν και να σχολιάσουν το αποτέλεσμα.

Οι δε αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων απορροφούν το 11,1% του Α.Ε.Π., τοποθετώντας την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης, με πρώτη τη Δανία (18,1%) και δεύτερη την Ισπανία (17,5%).

Ορθώς λοιπόν, η ΑΔΕΔΥ κάνει λόγο για «συστηματική και χρόνια παραποίηση, διαστρέβλωση της πραγματικότητας με τα περί ενάμισι, δύο, ακόμη και δυόμισι εκατομμύρια δημοσίων υπαλλήλων».

Στόχος το σύστημα αξιών της κοινωνίας

Βραχυπρόθεσμος στόχος αυτής της προπαγανδιστικής εκστρατείας είναι να τροφοδοτηθούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές, που βουλιάζουν από την παγκόσμια «φούσκα», με χρήματα από τη φορολογία και όχι από τους «έχοντες και κατέχοντες», δηλαδή τις τράπεζες και τους μεγαλοκεφαλαιούχους.

Η μακροπρόθεσμη όμως επιδίωξη αυτής της επίθεσης, που δεν περιορίζεται στο οικονομικό σύστημα και τα εργασιακά, είναι να πλήξει το σύστημα αξιών της ελληνικής κοινωνίας. Μύθοι, Σύμβολα και Αξίες, Ιστορία, Θεσμοί και Παραδόσεις, απαραίτητα συστατικά κάθε ανθρώπινης συλλογικότητας, πρέπει να απαξιωθούν και να αντικατασταθούν από άλλα.

Έτσι μόνο μπορεί να διαμορφωθεί ένα νέο είδος συνείδησης και σκέψης, ένα διαφορετικό σύστημα αξιών και τελικά ένας διαφορετικός πολιτισμός, προς όφελος της οικονομίας της αγοράς, των «ομάδων συμφερόντων» που λυμαίνονται τον δημόσιο πλούτο και τελικά της διεθνούς οικονομικής ολιγαρχίας.

*τα στατιστικά και οικονομικά στοιχεία προέρχονται από εκθέσεις της Ε.Ε. και του Ο.Ο.Σ.Α., τις εφημερίδες «Wall Street Journal», «Stuttgarter Zeitung», «Έθνος» και «Ελευθεροτυπία». Η συνέντευξη της Ναόμι Κλάιν δημοσιεύτηκε στο «Βήμα»

Ετσι έπεσε το τείχος του Βερολίνου

 9 νοεμβρη 1989: Πώς από ένα λάθος ανώτατου αξιωματούχου του Χόνεκερ κατέρρευσε μία ώρα αρχύτερα το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας

ΒΕΡΟΛΙΝΟ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ.

Εχει στρατηγική σκέψη. Ο Γκύντερ Σαμπόβσκι ενδιαφέρεται πριν από όλα για το, όπως λένε οι Γερμανοί, «μεγάλο όλο» - όχι τις όποιες παρωνυχίδες. Αυτή η περιφρόνηση για τις λεπτομέρειες ήταν όμως εκείνη που μια βραδιά του φθινοπώρου, πριν από 14 ακριβώς χρόνια, τον έκανε να παραβλέψει μια σημαντική ημερομηνία - με άμεσο αποτέλεσμα, την πτώση του τείχους του Βερολίνου και, συνακόλουθα, την αλλαγή της ροής της παγκόσμιας ιστορίας.

9 Νοεμβρίου 1989, 6.30 μ.μ.. Στο Κέντρο Τύπου στην οδό Μόρενστρασε του Ανατολικού Βερολίνου, ο κ. Σαμπόβσκι, το νούμερο 3 - τότε - του ανατολικογερμανικού κομμουνιστικού κόμματος (ύστερα από τον γενικό γραμματέα Εριχ Χόνεκερ και τον ορισμένο διάδοχό του Εγκον Κρεντς) δίνει συνέντευξη στους ξένους ανταποκριτές. «Μία από τα ίδια» σημειώνει κατά την έναρξή της ένας από αυτούς. Αυτό συνεχίζεται και όταν ο ομιλητής αρχίζει να διαβάζει αποσπάσματα από νέα απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος. Για αλλαγή των διατάξεων περί ταξιδίων στο εξωτερικό είναι εδώ ο λόγος. Για κατάργηση των περιορισμών. Για ελεύθερη διακίνηση. «Από πότε θα ισχύει αυτό;» ερωτά ιταλός δημοσιογράφος. «Από όσο ξέρω... από τώρα, αμέσως» είναι η απάντηση. H ατμόσφαιρα ηλεκτρίζεται ξαφνικά. Οι δημοσιογράφοι εγκαταλείπουν τρέχοντας την αίθουσα. Στις 7.05 μ.μ. το πρακτορείο Associated Press χρησιμοποιεί ως πρώτο τον όρο «άνοιγμα των συνόρων». Και λίγα λεπτά αργότερα η γερμανική τηλεόραση επιβεβαιώνει ότι η «Ανατολική Γερμανία ανοίγει οριστικά τα σύνορα».

H πραγματικότητα, που κρυβόταν στις λεπτομέρειες, ήταν βέβαια διαφορετική. Στην απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής αναφέρεται ρητά, ότι το άνοιγμα θα γινόταν όχι αμέσως, αλλά από τις 4.00 π.μ. της επόμενης ημέρας, έτσι ώστε να υπάρξει χρόνος για την ειδοποίηση των συνοριακών αρχών και η όλη υπόθεση να φανεί σαν κάτι που ελέγχουν πλήρως οι ανατολικογερμανικές αρχές. «Δεν υπήρξε κάτι τέτοιο στο χαρτί που μου παρέδωσαν» έλεγε αργότερα ο κ. Σαμπόβσκι. «Ο Γκύντερ παρέβλεψε, ως συνήθως, τα ψιλά γράμματα. Αυτό ήταν που προκάλεσε το χάος στα σύνορα. Με αποτέλεσμα να χάσουμε μαζί με τον έλεγχο και την πολιτική ηγεμονία στη χώρα» ήταν η απάντηση του κ. Κρεντς.

Το υπόλοιπο ήταν γενική έξοδος προς το Δυτικό Βερολίνο, που διήρκεσε ολόκληρη τη νύχτα. Υστερα από αρχικούς δισταγμούς η Λαϊκή Συνοριακή Φρουρά προχωρεί στην εκτέλεση μιας απόφασης, για την οποία έχει ακούσει μόνο από την τηλεόραση. «Το μόνο που προσέχαμε μετά ήταν να μη μας κλέψουν τα όπλα» έλεγε ένας αξιωματικός.

H αρχή γίνεται στις 10.30 μ.μ. στο φυλάκιο της οδού Μπορνχόλμερ Στράσε. Λίγο αργότερα σηκώνονται οι μπάρες και στις άλλες διαβάσεις ανάμεσα στα δύο τμήματα της πόλης, ενώ πολλοί νεαροί, οπλισμένοι με σφυριά, σμίλες και καλέμια, ανοίγουν τρύπες στο Τείχος. «Ηταν το πιο θορυβώδες πάρτι που έγινε ποτέ τη νύχτα» έγραψε μια εφημερίδα. Και το μεγαλύτερο - με συμμετοχή 3,5 εκατομμυρίων Βερολινέζων από Ανατολή και Δύση.«Οποιος κοιμάται απόψε είναι νεκρός» ήταν το κυρίαρχο σύνθημα.

Ανατολικό Βερολίνο, Νοέμβριος του 1999. Συνέντευξη Τύπου με τον τελευταίο κομμουνιστή πρωθυπουργό της Ανατολικής Γερμανίας Χανς Μόντρο. «Πήγα από τις 9 για ύπνο εκείνη τη νύχτα, επειδή δεν περίμενα να συμβεί κάτι το εξαιρετικό» λέει και προσθέτει: «Σύμφωνα με την απόφασή μας το άνοιγμα των φυλακίων προβλεπόταν για την επόμενη ημέρα».

«Και εσείς, κοιμηθήκατε επίσης καλά τη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου;» ερωτάται λίγο αργότερα ο κ. Κρεντς. «Δεν έκλεισα μάτι» είναι η απάντηση. «Ημουν όλη τη νύχτα στο κτίριο της Κεντρικής Επιτροπής, από το οποίο έδινα οδηγίες στην αστυνομία και στον στρατό να αποφύγουν κάθε σύγκρουση με τους πολίτες».

Ο κ. Μόντρο ήταν λοιπόν από τους λίγους ζωντανούς-«νεκρούς» εκείνης της νύχτας. Πολιτικά ήταν όμως ολόκληρο το κομμουνιστικό κόμμα νεκρό. H ληξιαρχική πράξη του θανάτου του υπεγράφη από το ίδιο, την 16 Δεκεμβρίου 1989 σε συνέδριό του στο γήπεδο της «Δυναμό», με τη μεταβάπτισή του από κομμουνιστικό (SED) σε Κόμμα του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού PDS. H μεταβάπτιση δεν οδήγησε όμως σε πλήρη μεταλλαγή του: το PDS απέταξε μεν την πολιτική του SED, δήλωσε δε νομικός διάδοχός του για να μπορέσει να κρατήσει την τεράστια περιουσία του. Εις μάτην καλούσε στο ίδιος συνέδριο ο περίφημος «αντιφρονών» Ρούντολφ Μπάρο τους «γερμανούς κομμουνιστές» να διαλύσουν έστω και για 24 ώρες το παλιό κόμμα τους και να προχωρήσουν κατόπιν σε επανίδρυση ή σε ίδρυση νέου. Τα παλιά στελέχη, πολλά εκ των οποίων - όπως απεδείχθη αργότερα - ήταν πράκτορες της μυστικής υπηρεσίας ασφαλείας Στάζι που απέτρεψαν την αυτοδιάλυση. Και αυτό το πληρώνει ως σήμερα το PDS, που δεν μπορεί να απαλλαγεί από το στίγμα του «μετακομμουνιστικού» πρακτορείου της Στάζι.

H πτώση του Τείχους δεν οφείλεται, βέβαια, κυρίως σε ατομικά λάθη. Το καθεστώς του υπαρκτού σοσιαλισμού βρισκόταν από καιρό σε πλήρη σήψη - χωρίς λεφτά και χωρίς προοπτική οικονομικής ανάκαμψης. «Μας επισκέπτονταν καθημερινά απεσταλμένοι του Χόνεκερ για να μας πουν πως είναι χρεοκοπημένοι και χρειάζονται άμεσα πίστωση» αποκάλυψε τις προάλλες ανώτατος δυτικογερμανός υπάλληλος, που το 1989 υπηρετούσε στο υπουργείο Οικονομικών, στη Βόννη. «Ως αντάλλαγμα πρόσφεραν την απόλυση πολιτικών κρατουμένων και τη χαλάρωση των περιορισμών στα ταξίδια των Ανατολικογερμανών». Και κάτι που υποθέτει ο ίδιος: «Στα τέλη του '89 ο Χόνεκερ φαινόταν αποφασισμένος να ξεπουλήσει το Τείχος - παρ' όλο που συνέχιζε να λέει ότι αυτό και μετά 100 χρόνια θα στέκεται ακόμη».

Αλλά ούτε και εξωτερικά στηρίγματα είχε το καθεστώς. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ είχε εξαγγείλει τη λήξη του «δόγματος Μπρέζνιεφ», που έδινε στη Σοβιετική Ενωση «αυτοδίκαια» το δικαίωμα επέμβασης στις χώρες του ανατολικού μπλοκ. Και έτι χειρότερα για τον Χόνεκερ: στην τελευταία επίσκεψή του στο Ανατολικό Βερολίνο, με αφορμή τα 40ά γενέθλια της Ανατολικής Γερμανίας την 8η Οκτωβρίου 1989, ήταν - με εξαίρεση τον καθιερωμένο ασπασμό στόμα με στόμα - κάθε άλλο φιλικός προς τον Χόνεκερ. Αντίθετα, φιλικά αισθήματα έδειχνε προς τους διαδηλωτές στην ίδια πόλη, που με το σύνθημα «Γκόρμπι, Γκόρμπι - βοήθα» ζητούσαν την εφαρμογή της περεστρόικα και στην Ανατολική Γερμανία.

Το αποφασιστικό χτύπημα ήρθε όμως από τα «κάτω», από τα «κινήματα των πολιτών»που είχαν ως ορμητήριο - ελλείψει άλλων φορέων - την εκκλησία των Διαμαρτυρομένων. Παράδειγμα, οι «διαδηλώσεις της Δευτέρας» στη Λειψία, στις οποίες συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες άτομα, με μόνιμη αφετηρία την εκκλησία Σανκτ Νικολάι. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η απόδραση χιλιάδων πολιτών μηνιαίως, κυρίως μέσω των δυτικών πρεσβειών στην Πράγα και στη Βουδαπέστη, αλλά και από τα σύνορα της Ουγγαρίας και της Γιουγκοσλαβίας προς την Αυστρία. Ολα αυτά υπονόμευσαν το καθεστώς σε βαθμό ώστε να μην μπορεί πλέον να ασκήσει εξουσία. Το αποτέλεσμα ήταν μια «εσωτερική έκρηξη» (implosion) που οδήγησε και στην εσωτερική κατάρρευση του καθεστώτος. 

Γιατί επελέγη η «αναίμακτη λύση»

Ενα από τα λίγα αινίγματα που θεωρούνταν, μέχρι πρότινος, άλυτα ήταν το αν η ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος σχεδίαζε ή όχι τη βίαιη καταστολή του κινήματος. Οι νεότερες έρευνες επιβεβαιώνουν όμως ότι τα σχέδια επέμβασης που υπήρχαν στο χρονοντούλαπο δεν ανανεώθηκαν το 1989. Και αυτό επειδή μεγάλο μέρος των μεσαίων κομματικών στελεχών τάχθηκε κατά της βίας, αλλά και επειδή οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν χάσει - εν όψει των μεγάλων κινητοποιήσεων - το ηθικό τους. H «αναίμακτη λύση της κρίσης» λοιπόν, για την οποία επαίρεται ιδιαίτερα ο κ. Εγκον Κρεντς - που από τα μέσα Οκτωβρίου 1989 είχε διαδεχθεί τον Χόνεκερ στην κομματική και κρατική ηγεσία -, στηρίχθηκε προφανώς στον υπολογισμό ότι η εφαρμογή βίας θα απέφερε μάλλον το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

«Ο,τι και να κάναμε τότε μας έβγαινε λάθος» αναγνωρίζει σήμερα ο Γκύντερ Σαμπόβσκι. Το «λάθος» του την 9η Νοεμβρίου απεδείχθη όμως «ορθότερο» από κάθε «ορθή» απόφαση - αφού οδήγησε άμεσα στην πτώση του Τείχους.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ

Τα μεταναστευτικά ρεύματα στην Ελλάδα

Έντονα είναι τα μεταναστευτικά ρεύματα που γνώρισε η Ελλάδα κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων. Η Ελλάδα, μέχρι και τον μεσοπόλεμο, χαρακτηρίζεται από σχετικά χαμηλά ποσοστά συγκέντρωσης του πληθυσμού στα αστικά της κέντρα. Η αστικοποίηση αρχίζει να εντείνεται στις πρώτες μεταπολεμικές, με αποτέλεσμα σήμερα άνω του 60% του συνολικού πληθυσμού να βρίσκεται συγκεντρωμένο στις πόλεις.

Την περίοδο αυτή, η μεγέθυνση των ελληνικών πόλεων δεν συνδέεται όμως, όπως πριν το 1950, με ιστορικές συγκυρίες και τα παρεπόμενά τους (μικρασιατική καταστροφή και πρόσφυγες, μετακινήσεις λόγω του εμφυλίου). Δεν συνδέεται επίσης με τη δημογραφική δυναμική των γηγενών σταθερών πληθυσμών των αστικών. Οφείλεται κυρίως στις μετακινήσεις του αγροτικού πληθυσμού (και δευτερευόντως του πληθυσμού μικρών κέντρων του υπαίθρου χώρου, μετακινήσεις άμεσα συνδεδεμένες με τους μηχανισμούς απελευθέρωσης της εργατικής δύναμης στον εξω-αστικό χώρο και την «έλξη» που άσκησε η αγορά εργασίας των μεγαλύτερων αστικών κέντρων στους πληθυσμούς αυτούς. Η εσωτερική αυτή μετανάστευση, άλλαξε ριζικά τον πληθυσμιακό χάρτη της χώρας μας και εν μέρει και την ιεραρχία του αστικού δικτύου. Ο αστικός πληθυσμός συγκεντρώθηκε ακόμη περισσότερο στους νομούς που χωροθετούνται επί του κεντρικού οδικού-αναπτυξιακού άξονα της χώρας ενώ ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν και δύο μητροπολιτικές περιοχές με ισχυρότατες πληθυσμιακές συγκεντρώσεις.

Οι μεταναστεύσεις από τον ελλαδικό χώρο προς τις άλλες περιοχές της Βαλκανικής και τα μεγάλα αστικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συρρικνώνονται στη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του ΧΧου αιώνα και νέοι προορισμοί αναδύονται προοδευτικά (ΗΠΑ, Αυστραλία Καναδάς). Οι αγροτικοί πληθυσμοί του βορείου τμήματος της Πελοποννήσου θα είναι οι πρώτοι που θα μετακινηθούν μαζικά προς την αμερικανική ήπειρο με την έναρξη της σταφιδικής κρίσης ενώ εκτιμάται ότι 370 χιλ. περίπου άτομα (15%-20% του πληθυσμού της Ελλάδας στα τότε σύνορά της) θα εγκαταλείψουν τη χώρα ανάμεσα στο 1889 και το 19191. Ταυτόχρονα, την ίδια περίοδο, αναδύονται και τα πρώτα ρεύματα εσωτερικής μετανάστευσης με αποτέλεσμα την αύξηση του ειδικού βάρους του αστικού πληθυσμού (15% το 1889, 23% το 1920). Η μετανάστευση προς το εξωτερικό θα ατονήσει την περίοδο του μεσοπολέμου, ενώ την επαύριον της Μικρασιατικής καταστροφής 1,2 εκατομ. πρόσφυγες θα εγκατασταθούν στη χώρα μας που θα απολέσει ταυτόχρονα 420 χιλ. κατοίκους με την ανταλλαγή των πληθυσμών. Ένα σημαντικό τμήμα των εισερχομένων θα εγκατασταθεί σε αστικές περιοχές προκαλώντας την πρώτη σημαντική αύξηση του πληθυσμού των πόλεων (αύξηση κατά 8 ποσοστιαίες σχεδόν μονάδες ανάμεσα στο 1920 και το 1928, από 23% στο 31%).

Η ταραγμένη περίοδος που θα ακολουθήσει τη γερμανική εισβολή (κατοχή και εμφύλιος) θα προκαλέσουν μια έντονη κινητικότητα στο εσωτερικό της χώρας. Οι συγκρούσεις και οι καταστροφές αναγκάζουν αγροτικούς και ορεινούς-ημιορεινούς πληθυσμούς της Μακεδονίας, της Ηπείρου, της Πελοποννήσου (και σε μικρότερο βαθμό της Στερεάς Ελλάδας και της Θεσσαλίας) να καταφύγουν στα μεγαλύτερα αστικά και ημι- αστικά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας. Ένα τμήμα τους, μετά την πρώτη αυτή αστική εμπειρία, με τη μερική ένταξή του στη μισθωτή εργασία και αποθαρρυμένο από τις καταστροφές θα παραμείνει στα κέντρα «υποδοχής» και μετά τη λήξη του εμφυλίου. Ένα άλλο (το μεγαλύτερο) θα επιστρέψει στους τόπους καταγωγής του και θα παραμείνει εν αναμονή της δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών για την μετακίνησή του, είτε στα αστικά κέντρα του εσωτερικού, είτε στις βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής. Δημιουργείται έτσι ένα εν δυνάμει μεταναστευτικό απόθεμα, απόθεμα που θα τροφοδοτήσει τις επόμενες δεκαετίες τόσο την εξωτερική μετανάστευση (προς τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία αρχικά, τις βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης αργότερα) όσο και την εσωτερική μετανάστευση με προορισμό τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η εξωτερική μετανάστευση θα συνυπάρξει την περίοδο αυτή με την έξοδο από τον αγροτικό-ύπαιθρο χώρο και την ταχύτατη αστικοποίηση με αποτέλεσμα στην απογραφή του 1981 το 58% του πληθυσμού της Ελλάδας να έχει πλέον συγκεντρωθεί στις αστικές περιοχές και ιδιαίτερα στα Π.Σ. Αθηνών και Θεσσαλονίκης που τριπλασιάζουν σχεδόν τον πληθυσμό τους ανάμεσα στο 1940 και το 19813.

Η μετανάστευση προς το εξωτερικό θα ατονήσει όμως μετά το 1973 (και ακόμη περισσότερο μετά το 1980, τείνοντας να μηδενισθεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες), παραχωρώντας αρχικά τη θέση της στην παλιννόστηση τμήματος των Ελλήνων μεταναστών των προηγούμενων δεκαετιών, μια παλιννόστηση που θα περιοριστεί σημαντικά μετά το 1990. Θα ακολουθήσει η μαζική εισροή αλλοδαπών από τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες (κυρίως δε από την Αλβανία) σε μια πρώτη φάση (1990-2005), από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες της Ασίας την τελευταία πενταετία. Η Ελλάδα θα μετατραπεί έτσι από χώρα εξαγωγής σε χώρα υποδοχής αλλοδαπών με αποτέλεσμα ο πληθυσμός των αλλοδαπών να ανέλθει σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευταίας απογραφής τις 770 χιλ. (7% σχεδόν του απογραφέντος πληθυσμού που αγγίζει τα 11 εκατομ. άτομα).

Η κινητικότητα στο εσωτερικό της χώρας μας θα συνεχισθεί -αν και με μειωμένη ένταση- και μετά τη διακοπή της εξωτερικής μετανάστευσης με αποτέλεσμα ο αστικός πληθυσμός να εγγίζει το 2010 το 62%. Η εσωτερική αυτή κινητικότητα χαρακτηρίζεται βασικά από μετακινήσεις πληθυσμών από ορεινές-ημιορεινές περιοχές σε πεδινές και από αγροτικές σε αστικές (και πολύ λιγότερο από ενδο-αγροτικές μεταναστεύσεις) και δευτερευόντως από μετακινήσεις από μικρότερα αστικά κέντρα σε μεγαλύτερα, ενώ τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η έλξη των ΠΣ Πρωτευούσης και Θεσσαλονίκης προοδευτικά ατονεί και αυτή των μεγάλων περιφερειακών αστικών κέντρων τείνει να ενισχυθεί. Η μαζική είσοδος των αλλοδαπών μετά το 1990 δεν φαίνεται να αίρει την πρότερη της εγκατάστασής τους ανισοκατανομή του πληθυσμού στον ελλαδικό χώρο και την έντονη αστικοποίησή του ενώ, τις τελευταίες δεκαετίες τα μεταναστευτικά αποθέματα πολλών αγροτικών περιοχών της χώρας τείνουν πλέον να εξαντληθούν. Στην επιβράδυνση αυτή μετά το 1980 των εξόδων από τον ύπαιθρο χώρο, συνέβαλε η προοδευτική βελτίωση των όρων της εργασίας και του αγροτικού εισοδήματος μετά την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η ενίσχυση της περιφέρειας, η ανάπτυξη του τουρισμού και η αποβιομηχάνιση μεγάλων αστικών κέντρων (αλλά και η δημογραφική γήρανση του χώρου αυτού), ενώ ταυτόχρονα εμφανίζονται δειλά κάποιες τάσεις για αναστροφή των μεταναστευτικών ρευμάτων από τις αστικές περιοχές προς την περιφέρεια5.

Τα προαναφερθέντα ρεύματα εσωτερικής μετανάστευσης, σε συνδυασμό με την επιλεκτική εξωτερική μετανάστευση (καθώς όλες οι περιοχές της χώρας δεν συμμετείχαν εξ’ ίσου σε αυτήν) και την παλιννόστηση (στο βαθμό που μεγάλο τμήμα των Ελλήνων μεταναστών που επέστρεψε στην Ελλάδα δεν εγκαταστάθηκε στον τόπο καταγωγής του) άλλαξαν ριζικά τον μεταπολεμικό πληθυσμιακό χάρτη της χώρας μας και συμμετείχαν ενεργά στην ταχύτατη αστικοποίηση του πληθυσμού της, το ειδικό βάρος του οποίου διπλασιάζεται σχεδόν σε μια εβδομηκονταετία (από 33% το 1940 στο 62% το 2010).

Πηγή: Βύρων Κοτζαμάνης, Ζαχαρούλα Μίχου – Μελέτη: «Που γεννήθηκα, που κατοικώ; Η γεωγραφική κινητικότητα στον ελλαδικό χώρο, μια πρώτη χωρική προσέγγιση» Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΛΛΑΔΑ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ

Στο πλαίσιο της συζήτησης για τα δικαιώματα των εργαζομένων μεταναστών, η Διεθνής Αμνηστία υπενθυμίζει στις αρχές της Ελλάδας τις υποχρέωσεις τους ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών και τους καλεί να διασφαλίσουν ότι οι εθνικές διαδικασίες για τη χορήγηση άδειας εργασίας και παραμονής σε μετανάστες είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα διεθνή πρότυπα.

Όλοι οι μετανάστες, ανεξαρτήτως καθεστώτος, έχουν ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία πρέπει να γίνονται σεβαστά. Τα ελάχιστα πρότυπα που πρέπει να εγγυώνται τα Κράτη, περιλαμβάνουν προστασία από τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη ή εξευτελιστική συμπεριφορά, την προστασία από τη δουλεία και την εξαναγκαστική εργασία, το σεβασμό του δικαιώματος στην αίτηση ασύλου και στη μη-επαναπροώθηση, τα δικαιώματα στην απασχόληση, όπως είναι οι δίκαιοι μισθοί, οι εύλογες συνθήκες εργασίας και η πρόσβαση σε ένδικα μέσα για την προάσπιση δικαιωμάτων, καθώς και το δικαίωμα στην εκπαίδευση για όλα τα παιδιά.

Τα Κράτη πρέπει να διαθέτουν μόνιμους μηχανισμούς που θα εξετάζουν αιτήσεις ατομικά και με βάση τα στοιχεία της κάθε ατομικής υπόθεσης και το νόμο όπως εφαρμόζεται σε αυτά τα στοιχεία. Κατά την εξέταση των αιτήσεων, το δικαίωμα του κάθε μετανάστη και της κάθε μετανάστριας στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή πρέπει να αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη, και να εξετάζεται, επίσης, σε σχέση με τη διάρκεια παραμονής του μετανάστη ή της μετανάστριας στη χώρα. Συγκεκριμένα, η επανένωση οικογενειών χρειάζεται να αποτελεί κεντρικό παράγοντα, κατά την εξέταση αιτημάτων παράτυπων γονέων.

Τα Κράτη οφείλουν να αναπτύξουν μια περιεκτική μεταναστευτική πολιτική, η οποία, αντί να στηρίζεται σε έκτακτα και επί τόπου μέτρα, θα αναλύει λεπτομερώς τις διαδικασίες και τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση άδειας εργασίας και παραμονής σε μετανάστες.

Οι πολιτικές νομιμοποίησης πρέπει να σχεδιάζονται με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην οδηγούν σε μελλοντικό παράτυπο καθεστώς, για παράδειγμα, μέσα από υπερβολικά αυστηρά προαπαιτούμενα ή παραθυράκια, όπως είναι η περίπτωση ατομικών υποθέσεων μεταναστών που πληρούσαν προηγούμενα κριτήρια, αλλά δεν πληρούν νέα και πιο αυστηρά. Για παράδειγμα, όταν παραχωρούνται ή ανανεώνονται άδειες παραμονής και εργασίας, πρέπει αυτές να εκδίδονται ταυτόχρονα, ώστε να αποφεύγεται το να τίθενται άτομα σε παράτυπο καθεστώς.

Εάν υιοθετούνται προγράμματα ad hoc νομιμοποίησης για παράτυπους μετανάστες, οι διαδικασίες πρέπει να είναι δίκαιες και διαφανείς και να σέβονται τις υποχρεώσεις ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, περιλαμβανομένου του δικαιώματος της προστασίας από διακρίσεις. Όσον αφορά τις διαδικασίες αιτήσεων, πρέπει να παρέχεται σαφής και αναλυτική ενημέρωση.

Εάν σχετικές αιτήσεις απορρίπτονται, οποιαδήποτε απόφαση για απέλαση πρέπει να είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα διεθνή πρότυπα, ιδίως, με την αρχή της μη-επαναπροώθησης, το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή και το δικαίωμα σε αποτελεσματικό ένδικο μέσο. 

ΠΗΓΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΜΝΗΣΤΕΙΑ,amnesty.org.gr

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΝΑΤΟ

Ι. Σύντομο ιστορικό – Διευρύνσεις ΝΑΤΟ / Αποτελέσματα Συνόδου Κορυφής Στρασβούργου – Kehl (3-4 Απριλίου 2009):

Ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου (North Atlantic Treaty Organization – NATO) ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1949. Τα ιδρυτικά του μέλη ήσαν τα ακόλουθα: Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Ισλανδία, Ιταλία, Καναδάς, Λουξεμβούργο, Νορβηγία, Ολλανδία και Πορτογαλία.

Η Ελλάς έγινε μέλος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου το 1952. Το 1952 προσχώρησε στο ΝΑΤΟ και η Τουρκία. Κατά τις επόμενες δύο διευρύνσεις του ΝΑΤΟ, μέλη του Οργανισμού έγιναν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το 1955, και η Ισπανία, το 1982. Το 1999 προσχώρησαν η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Τσεχία.

Στην Σύνοδο Κορυφής της Κωνσταντινούπολης (2004), πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη, έως σήμερα, διεύρυνση του ΝΑΤΟ, με την είσοδο 7 νέων μελών: Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ρουμανία, Σλοβακία και Σλοβενία.

Κατά την πλέον πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία συνδιοργανώθηκε από τις Γαλλία και Γερμανία σε Στρασβούργο και Kehl και έλαβε χώρα τον παρελθόντα Απρίλιο (3-4 Απριλίου), οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ προέβησαν, μεταξύ άλλων, στην εκλογή νέου Γενικού Γραμματέως, στην περαιτέρω διεύρυνση του ΝΑΤΟ με την ένταξη της Αλβανίας και της Κροατίας, καθώς και στην υιοθέτηση μιας Διακηρύξεως για το Αφγανιστάν και μίας για την Συμμαχική Ασφάλεια. Στη Σύνοδο Κορυφής στο Στρασβούργο/Kehl, αποφασίσθηκε επίσης, η επιστροφή της Γαλλίας στις στρατιωτικές δομές της Συμμαχίας. 

ΙΙ. Βασικές θεματικές ενότητες ενδιαφέροντος ΝΑΤΟ:

1. Διαδικασία εκπόνησης νέου Στρατηγικού Δόγματος: Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο/Kehl, οι Αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ ανέθεσαν στο Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ την ευθύνη εκπόνησης του νέου Στρατηγικού Δόγματος (Strategic Concept).

Για την εκπόνησή του, συγκροτήθηκε μια Ομάδα Εμπειρογνωμόνων (“group of qualified experts”). Η εν λόγω Ομάδα αποτελείται από δώδεκα μέλη, μεταξύ των οποίων και ο Πρέσβυς κ. Ιωάννης Ζέπος. Η κα Albright (ΗΠΑ) θα προεδρεύει των εργασιών της Ομάδας. Καθήκοντα αντιπροέδρου έχουν ανατεθεί στον κ. van der Veer (Ολλανδία). Τα υπόλοιπα μέλη της Ομάδας προέρχονται από την Ιταλία, τον Καναδά, την Βρετανία, την Τουρκία, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Λετονία και την Πολωνία. Η επιλογή των Εμπειρογνωμόνων της Ομάδας έγινε από τον Γενικό Γραμματέα με κριτήριο τόσο την προσωπική και επαγγελματική τους επάρκεια, όσο και την ανάγκη τήρησης ορισμένων ισορροπιών μεταξύ «παλαιών» και «νέων», καθώς και «μεγάλων» και «μικρών» χωρών-μελών. Κάποιοι από τους Εμπειρογνώμονες έχουν θητεύσει στο παρελθόν σε νατοϊκές θέσεις, ενώ άλλοι προέρχονται από τον χώρο των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, τον ιδιωτικό τομέα και τον ακαδημαϊκό χώρο. Οι Εμπειρογνώμονες θα πρέπει κατά την άσκηση των καθηκόντων τους να παραμείνουν ανεπηρέαστοι από τις εθνικές θέσεις των χωρών τους. Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων θα συνεδριάσει για πρώτη φορά στις Βρυξέλλες στις 4 Σεπτεμβρίου 2009.

Οι εργασίες εκπόνησης του νέου Στρατηγικού Δόγματος, θα διεξαχθούν σε τρεις φάσεις.

Στην πρώτη φάση (reflection phase), θα διοργανωθούν τέσσερα σεμινάρια με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων επί του νέου Στρατηγικού Δόγματος. Αντικείμενο των εν λόγω σεμιναρίων θα αποτελέσουν η έννοια της συλλογικής άμυνας και αποτροπής στο σύγχρονο περιβάλλον διεθνούς ασφαλείας, ο ρόλος του ΝΑΤΟ στον αφοπλισμό, τον έλεγχο των εξοπλισμών και την μη διασπορά, η συμβολή της Συμμαχίας στην ενδυνάμωση της ασφάλειας στην ευρωατλαντική περιοχή, η συνεργασία του ΝΑΤΟ με άλλους διεθνείς Οργανισμούς, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, οι εταιρικές σχέσεις του ΝΑΤΟ και ιδίως οι σχέσεις του με την Ρωσία, καθώς και η διαδικασία μετασχηματισμού (transformation). Τα σεμινάρια αυτά, προβλέπεται να διεξαχθούν το φθινόπωρο του 2009 και τους πρώτους μήνες του 2010.

Στην δεύτερη φάση (consultation phase), η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων θα επισκεφθεί τις χώρες-μέλη της Συμμαχίας προκειμένου να διαβουλευθεί με τις κυβερνήσεις των αλλά, και ει δυνατόν, με Κοινοβουλευτικές Επιτροπές. Τον Απρίλιο του 2010, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων, θα θέσει υπ’ όψιν του Γενικού Γραμματέως τις εισηγήσεις της επί του νέου Στρατηγικού Δόγματος. Επί τη βάσει των εισηγήσεων αυτών, καθώς και τις προκαταρκτικές ιδέες και απόψεις των χωρών-μελών της Συμμαχίας, ο Γενικός Γραμματέας πρόκειται να συντάξει μία έκθεση, στην οποία θα παρατίθενται οι δικές του απόψεις περί των στοιχείων που θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο νέο Στρατηγικό Δόγμα. Η εν λόγω έκθεση θα υποβληθεί στις κυβερνήσεις των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, οι οποίες με τη σειρά τους, θα πρέπει έως το θέρος του 2010 να παράσχουν στον Γενικό Γραμματέα τις αναγκαίες πολιτικές κατευθύνσεις (politicalguidance) για την διαμόρφωση ενός προσχεδίου του Στρατηγικού Δόγματος.

Τέλος, στην τρίτη φάση (drafting and negotiation phase), η οποία θα ξεκινήσει μετά το θέρος του 2010, ο Γενικός Γραμματέας θα προετοιμάσει το προσχέδιο του νέου Στρατηγικού Δόγματος, το οποίο θα τύχει επεξεργασίας από τους Μονίμους Αντιπροσώπους των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ. Το τελικό κείμενο αναμένεται να εγκριθεί κατά την προσεχή Σύνοδο Κορυφής της Λισσαβόνας στα τέλη του 2010.

2. Διεύρυνση – Ενταξιακή προοπτική χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της ΠΓΔΜ:

Η θύρα του ΝΑΤΟ παραμένει ανοικτή για την μελλοντική ένταξη όλων των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις και πληρούν τα σχετικά κριτήρια. 

Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι (3 Απριλίου 2008), και σε αντίθεση με την Αλβανία και την Κροατία, η ΠΓΔΜ δεν έλαβε πρόσκληση για ένταξη στη Συμμαχία, λόγω της εκκρεμότητας στο θέμα της ονομασίας. Στη Σύνοδος Κορυφής στο Στρασβούργου/Kehl, οι Σύμμαχοι επιβεβαίωσαν την συμφωνία του Βουκουρεστίου περί αποστολής προσκλήσεως στην ΠΓΔΜ, όταν επιτευχθεί αμοιβαίως αποδεκτή λύση στο ζήτημα της ονομασίας, οπότε και θα εκπληρωθεί το κριτήριο της καλής γειτονίας, που παραμένει ισχυρό για την προσχώρηση ενός υποψηφίου κράτους στη Συμμαχία.

Η Ελλάς παραμένει προσηλωμένη στην διαδικασία διαπραγματεύσεως με στόχο την εξεύρεση αμοιβαίας αποδεκτής λύσεως προς όφελος των διμερών σχέσεων και της περιφερειακής συνεργασίας. Θεωρεί δε, ότι η ευρωατλαντική προοπτική της ΠΓΔΜ δεν συνάδει με την αδιαλλαξία της, την επίδειξη ακραίου εθνικισμού και προκλητικές ενέργειες και δηλώσεις, σε βάρος των σχέσεων καλής γειτονίας που αποτελούν βασική αρχή συμπεριφοράς μεταξύ Εταίρων και Συμμάχων.

2. Επιχειρήσεις:

ISAF 

Tο Αφγανιστάν συνιστά την πρώτη επιχειρησιακή προτεραιότητα του ΝΑΤΟ, αφ’ ης στιγμής η Συμμαχία ανέλαβε, το 2003, σε ανταπόκριση αιτήματος των Ηνωμένων Εθνών και της αφγανικής κυβέρνησης, την διοίκηση της επιχείρησης της International Security Assistance Force (ISAF). Πέραν των 28 κρατών-μελών της Συμμαχίας, τηνISAF συντρέχουν και 14 χώρες μη μέλη του Οργανισμού.

Η αποστολή της ISAF συνίσταται στην παροχή συνδρομής στις Αρχές της χώρας για την δημιουργία περιβάλλοντος σταθερότητας και ασφάλειας στο Αφγανιστάν. Σημαντικός είναι επίσης, ο ρόλος της ISAF στο έργο της εκπαίδευσης και του εξοπλισμού του Εθνικού Στρατού του Αφγανιστάν. Προς ενίσχυση του έργου αυτού, στην Σύνοδο Κορυφής του Στρασβούργου – Kehl αποφασίστηκε η σύσταση νατοϊκής εκπαιδευτικής αποστολής με αντικείμενο την παροχή εκπαίδευσης και εξοπλισμού στις Ένοπλες Δυνάμεις και την Αστυνομία του Αφγανιστάν.Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει αναδείξει την σημασία υιοθέτησης μιας πλέον συνεκτικής προσέγγισης για την αντιμετώπιση των πολύπλευρων προβλημάτων στο Αφγανιστάν. Ως εκ τούτου, καθίσταται σαφές ότι η επίτευξη σταθερότητας στη χώρα δεν δύναται να επέλθει με αμιγώς στρατιωτικά μέσα. H ISAF συμβάλλει στην προαγωγή αναπτυξιακών και ανθρωπιστικών έργων στην αφγανική επικράτεια μέσα από την δράση των Ομάδων Ανασυγκρότησης Επαρχιών της χώρας (Provincial Reconstruction Teams – PRTs). Το έργο των εν λόγω Ομάδων (το στρατιωτικό σκέλος των οποίων υπάγεται στην νατοϊκή διοίκηση ενώ το αναπτυξιακό είναι υπό εθνική μέριμνα) προωθείται σε συνεργασία με τις τοπικές Αρχές των Επαρχιών της χώρας και στη βάση συγκεκριμένων αναγκών προς όφελος του αφγανικού πληθυσμού.

Σημειώνεται ότι η Ελλάς διατηρεί, από το 2007, συνεργασία με την υπό ουγγρική διοίκηση PRT της ΕπαρχίαςBaghlan. Στο πλαίσιο της συνεργασίας αυτής, η Ελλάς έχει χρηματοδοτήσει, την διετία 2007 – 2009, προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, διαχείρισης υδάτινων πόρων, εκπαίδευσης και υγείας με το ποσόν των 500.000 Ευρώ. Η χώρα μας ανανέωσε την συνεργασία αυτή, το 2009, με την εκ νέου διάθεση ποσού 300.000 Ευρώ για αναπτυξιακά έργα υπέρ του αφγανικού πληθυσμού.

Η λοιπή παρουσία / συνδρομή της χώρας στην ISAF συνίσταται στην διάθεση (α) ενός Τάγματος Μηχανικού για την εκτέλεση έργων υποδομής, με έδρα την Καμπούλ και προοπτική μετακίνησης στο Δυτικό Αφγανιστάν (β) εκπαιδευτών για την παροχή εκπαίδευσης στελεχών του Εθνικού Στρατού του Αφγανιστάν (γ) ανάληψης της διοίκησης του Διεθνούς Αεροδρομίου της Καμπούλ, την Άνοιξη του 2010 (για δεύτερη φορά, μετά το διάστημα 01.12.2005 – 31.03.2006) (δ) χρηματοδότηση λοιπών αναπτυξιακών προγραμμάτων στο Αφγανιστάν και υποστήριξη του προγράμματος εκλογών (20 Αυγούστου 2009) των Ηνωμένων Εθνών.

KFOR

Η παρουσία Δύναμης Ασφαλείας του ΝΑΤΟ (KFOR) στο Κοσσυφοπέδιο προβλέπεται από την Απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και συνεχίσθηκε αδιαλείπτως και μετά την μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της περιοχής (17 Φεβρουαρίου 2008). Η KFOR, είναι η κατ’ εξοχήν αποδεκτή δύναμη επί του εδάφους του Κοσσυφοπεδίου από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, τόσον λόγω της ισότιμης συνεργασίας της με τους άλλους επί τόπου διεθνείς Οργανισμούς – Ηνωμένα Έθνη, ΟΑΣΕ, ΕΕ – όσον και της αμεροληψίας κατά την εκτέλεση της δικής της κυρίως αποστολής, ήτοι της προστασίας των εθνικών μειονοτήτων και κοινοτήτων και των μνημείων τους και τον ασφαλή επαναπατρισμό των προσφύγων.

Η Ελλάς συμμετέχει στην KFOR, από της συστάσεώς της, με δύναμη δύο Μηχανοκίνητων Ταγμάτων Πεζικού στοUrosevac και την Mitrovica, τα οποία αποτελούνται από περίπου 840 αξιωματικούς και οπλίτες και υποβοηθούνται από 173 οχήματα, έναν Λόχο Γενικών Μεταφορών (Θεσσαλονίκη) και ένα αεροσκάφος C-130 για την μεταφορά διακινούμενου προσωπικού, μέσων, εφοδίων και υλικών.

Λόγω της βελτιώσεως των συνθηκών ασφαλείας στην περιοχή, το ΝΑΤΟ αποφάσισε την σταδιακή μείωση των δυνάμεων της KFOR, αρχής γενομένης από Δεκεμβρίου 2009, διαδικασία η οποία θα τελεί υπό την διαρκή επίβλεψη του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου, ώστε να συνεχίζεται κανονικά η εκτέλεση των καθηκόντων της Δυνάμεως.

Η KFOR έχει αναλάβει την εκπαίδευση της «Δύναμης Ασφαλείας του Κοσσυφοπεδίου», η οποία έχει ως αρμοδιότητα την προστασία των πολιτών και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στην εσωτερική ασφάλεια.

Επιχείρηση Active Endeavor

Η Active Endeavour αποτελεί τη μόνη Άρθρου 5 του Β/Α Συμφώνου επιχείρηση του ΝΑΤΟ και έχει ως αποστολή την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην θαλάσσια περιοχή της Μεσογείου. Αποτελεί μια ιδιαιτέρως επιτυχημένη αποστολή, στην οποία η χώρα μας συμμετέχει σταθερά, με ναυτικά στοιχεία.

Επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση της πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής

Η Ελλάς συμμερίζεται την διεθνή ανησυχία για την αύξηση των περιστατικών πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει πλήρως τις διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση του φαινομένου, που έχει ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της παγκόσμιας εμπορικής δραστηριότητας από θαλάσσης.

Πέραν της έμπρακτης υποστήριξης του συνόλου των διεθνών προσπαθειών εν προκειμένω, η Ελλάς συμμετέχει στην διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων για το ζήτημα της καταπολέμησης της πειρατείας, ενώ, στην βάση Απόφασης των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Ομάδας Επαφής, η οποία και συστάθηκε για τον στρατηγικό συντονισμό των διεθνών προσπαθειών καταστολής της πειρατείας.

Υπογραμμίζεται ότι η συνεισφορά της χώρας μας στις διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση του φαινομένου της πειρατείας πραγματοποιείται στη βάση των οικείων διατάξεων του Διεθνούς Δικαίου.

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και στην συνέχεια αιτήματος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών τον Σεπτέμβριο του 2008, αποφασίστηκε, τον Οκτώβριο του 2008, όπως η ναυτική δύναμη Standing NATO Maritime Group II(SNMG II) συνοδεύσει πλοία μεταφέροντα ανθρωπιστική βοήθεια στην Σομαλία στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Προγράμματος Επισιτισμού. Η δράση αυτή, η οποία έληξε τον Δεκέμβριο του 2008, έλαβε την ονομασία “OperationAllied Provider”. Στην εν λόγω συμμαχική προσπάθεια αντιμετώπισης της πειρατείας στην θαλάσσια περιοχή της Σομαλίας, η Ελλάς συμμετείχε με την φρεγάτα //Θεμιστοκλής//

Ομοίως, αποφασίστηκε όπως το έτερο ναυτικό σύνολο Standing NATO Maritime Group I (SNMG I), υπό την ονομασία //Allied Protector//, συντρέξει, το διάστημα Μαρτίου – Ιουνίου 2009, τις διεθνείς προσπάθειες προς αντιμετώπιση των περιστατικών πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής την ονομασία. H χώρα μας δεν διέθετε ναυτικά στοιχεία στην SNMG I.

Από την 29η Ιουνίου, όμως, η επιχείρηση //Allied Protector// διεξάγεται με δυνάμεις της Standing NATO MaritimeGroup II, στην οποία η χώρα μας συμμετέχει με την φρεγάτα //Ναβαρίνο//.

Στην συνέχεια των ανωτέρω προσπαθειών, το ΝΑΤΟ εξετάζει το ενδεχόμενο ανάληψης ενός πλέον μακροπρόθεσμου ρόλου προς αντιμετώπιση της πειρατείας στο Κέρας της Αφρικής, στο πλαίσιο της συμμετοχής στις διεθνείς πρωτοβουλίες εν προκειμένω.

2.Σχέσεις ΝΑΤΟ – Ρωσίας:

Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο/Kehl, επιβεβαιώθηκε ως στρατηγικής σημασίας για τη Συμμαχία, η συνεργασία του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία και οι Σύμμαχοι συμφώνησαν στην πλήρη επανεργοποίηση του Συμβουλίου ΝΑΤΟ-Ρωσίας (ΝΑΤΟ-Russia Council/ΝRC), οι εργασίες του οποίου είχαν ανασταλεί την επαύριο της γεωργιανής κρίσης (Αύγουστος 2008). Η πρώτη Σύνοδος Υπουργών Εξωτερικών NRC, μετά τη γεωργιανή κρίση, πραγματοποιήθηκε στις 27.6.2009, στην Κέρκυρα, με τη συμμετοχή των Πρωθυπουργών της Ελλάδος και της Ιταλίας. Συνεφωνήθη η επανέναρξη του πολιτικού διαλόγου και της πρακτικής συνεργασίας.

ΠΗΓΗ: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

Η Εξέγερση του Κιλελέρ

Αιματηρά επεισόδια, που συνέβησαν στις 6 Μαρτίου 1910 και εντάσσονται στη μακρά ιστορία του αγροτικού ζητήματος στη Θεσσαλία. Παρότι έλαβαν χώρα κατά κύριο λόγο στην Λάρισα, πήραν το όνομά τους από το χωριό Κιλελέρ (σήμερα Κυψέλη), από το οποίο δόθηκε το έναυσμα. Η επέτειος αυτή τιμάται κάθε χρόνο και αποτελεί την κορυφαία εκδήλωση της ελληνικής αγροτιάς, που έχει την ευκαιρία να προβάλει τα αιτήματά της.



Το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία εμφανίζεται οξυμένο από την επαύριο της ένταξης της περιοχής στην ελληνική επικράτεια το 1881. Οι κολίγοι υπήρξαν οι χαμένοι της ενσωμάτωσης και οι τσιφλικάδες οι μεγάλοι κερδισμένοι. Το λάθος των κυβερνήσεων εκείνης της εποχής ήταν ότι εφάρμοσαν το βυζαντινορωμαϊκό δίκαιο, που ίσχυε στην Παλαιά Ελλάδα, παραγνωρίζοντας τα δικαιώματα των κολίγων, βάσει του οθωμανικού δικαίου.

Επί Τουρκοκρατίας, οι τσιφλικάδες είχαν μόνο το δικαίωμα εισπράξεως των προσόδων επί των μεγάλων εκτάσεων που κατείχαν, ενώ οι κολίγοι είχαν πατροπαράδοτα δικαιώματα επί των κοινόχρηστων χώρων του τσιφλικιού (επί της γης, των οικιών, των δασών και των βοσκοτόπων). Με τη νέα κατάσταση, οι έλληνες πλέον τσιφλικάδες, που διαδέχθηκαν τους οθωμανούς, είχαν δικαιώματα απόλυτης κυριότητας σε όλη την ιδιοκτησία τους, ενώ οι κολίγοι είχαν περιπέσει σε καθεστώς δουλοπαροίκου.

Οι κολίγοι διεκδίκησαν μαχητικά την επαναφορά των πραγμάτων στο προηγούμενο καθεστώς, ενώ έθεταν και θέμα απαλλοτριώσεων. Ο εκσυγχρονιστής Χαρίλαος Τρικούπης, που κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή, ήταν αντίθετος με τη διανομή της γης στους κολίγους, γιατί δεν ήθελε να χάσει τους ξένους επενδυτές και την εισροή νέων κεφαλαίων στην Ελλάδα.

Η κατάσταση άλλαξε δραματικά στην αυγή του 20ου αιώνα, με την ίδρυση των πρώτων αγροτικών συλλόγων σε Λάρισα, Καρδίτσα και Τρίκαλα. Με τη βοήθεια φωτισμένων αστών της εποχής, οι κολίγοι υιοθέτησαν σύγχρονες μορφές πάλης (μαζικές κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια στις μεγάλες πόλεις, ψηφίσματα σε Κυβέρνηση, Βουλή και Βασιλιά κ.ά.). Η δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα από όργανο των τσιφλικάδων το 1907 χαλύβδωσε το αγωνιστικό τους φρόνημα.







Στις αρχές του 1910, κύριο αίτημα των κολίγων ήταν η απαλλοτρίωση της γης και η διανομή των τσιφλικιών στους καλλιεργητές της, πάνω στη βάση της μικρής οικογενειακής ιδιοκτησίας. Η χώρα βρισκόταν υπό τον αστερισμό του Στρατιωτικού Συνδέσμου και πρωθυπουργός ήταν ο «υπηρεσιακός» Στέφανος Δραγούμης.



Οι κολίγοι είχαν προγραμματίσει το Σάββατο 6 Μαρτίου πανθεσσαλικό συλλαλητήριο στη Λάρισα, με αφορμή τη συζήτηση του αγροτικού νομοσχεδίου στη Βουλή. Από νωρίς το πρωί άρχισαν να συρρέουν στην πόλη διαδηλωτές από τα γύρω χωριά. Στο σιδηροδρομικό σταθμό του Κιλελέρ, κάπου 200 χωρικοί θέλησαν να επιβιβασθούν σε τρένο χωρίς να πληρώσουν εισιτήριο. Ο διευθυντής των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων, Πολίτης, που επέβαινε στο τρένο, τους το αρνήθηκε. Οι χωρικοί οργίστηκαν κι άρχισαν να λιθοβολούν το συρμό, σπάζοντας τα τζάμια των βαγονιών.

Το τρένο απομακρύνθηκε, αλλά σε απόσταση ενός χιλιομέτρου επαναλαμβάνονται οι ίδιες σκηνές από ομάδα 800 χωρικών. Οι άνδρες της στρατιωτικής δύναμης που ευρίσκοντο εντός του τρένου και μετέβαιναν στη Λάρισα για το συλλαλητήριο, διατάχθηκαν από τον επικεφαλής τους να πυροβολήσουν στον αέρα για εκφοβισμό. Οι χωρικοί εξαγριώνονται και τους επιτίθενται με πέτρες και ξύλα. Οι στρατιώτες ξαναπυροβολούν, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο ή κατ' άλλους τέσσερις χωρικοί και να τραυματισθούν πολλοί. Ανάλογα επεισόδια έγιναν και στο χωριό Τσουλάρ (σήμερα Μελία), με δύο νεκρούς χωρικούς και 15 τραυματίες.

Οι συμπλοκές μεταξύ άοπλων διαδηλωτών και δυνάμεων καταστολής επεκτάθηκαν και στη Λάρισα, όταν οι αγρότες πληροφορήθηκαν τα αιματηρά επεισόδια στο Κιλελέρ και το Τσουλάρ. Δύο κολίγοι έπεσαν νεκροί, όταν το ιππικό ανέλαβε δράση. Το συλλαλητήριο έγινε, τελικά, με ειρηνικό τρόπο στις 3 το μεσημέρι στην Πλατεία της Θέμιδος. Ο φοιτητής Γεώργιος Σχοινάς διάβασε το ψήφισμα της συγκέντρωσης, που απεστάλη στη Βουλή και την Κυβέρνηση. Οι αγρότες ζητούσαν άμεση ψήφιση του νομοσχεδίου για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών, ενώ εξέφρασαν τη βαθιά λύπη και οδύνη τους «για την άδικον επίθεσιν κατά του φιλήσυχου και νομοταγούς λαού, ής θύματα υπήρξαν άοπλοι και αθώοι λευκοί σκλάβοι της Θεσσαλίας».

Για τις ταραχές στο Κιλελέρ, στο Τσουλάρ και τη Λάρισα, πολλά άτομα συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν. Αρκετοί αγρότες αθωώθηκαν στη συνέχεια με βουλεύματα, ενώ συνολικά 62 διαδηλωτές παραπέμφθηκαν σε δίκη. Αθωώθηκαν όλοι στις 23 Ιουνίου 1910, σε μια προσπάθεια εκτόνωσης της κατάστασης.

Η εξέγερση του Κιλελέρ ξεσήκωσε κύμα συμπάθειας σε όλη τη χώρα, ενώ αυξήθηκε η κοινωνική πίεση για την επίλυση του αγροτικού ζητήματος. Η πολιτική εξουσία δεν μπορούσε άλλο να κλείνει τα μάτια. Το πρώτο δειλό βήμα για τη λύση του προβλήματος έγινε το 1911 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που διαδέχθηκε τον Στέφανο Δραγούμη στην πρωθυπουργία. Πάρθηκαν ορισμένα νομοθετικά μέτρα υπέρ των κολίγων, αλλά απαλλοτριώσεις δεν έγιναν κι ένας λόγος ήταν οι πόλεμοι που ακολούθησαν. Μόνο μετά το 1923, όταν το πρόβλημα της αποκατάστασης των προσφύγων έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις, άρχισαν από την κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα απαλλοτριώσεις τσιφλικιών σε μεγάλη κλίμακα


πηγή :sansimera.gr

Η αραβική εξέγερση κι οι ψεύτικοι φίλοι της

 Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Σε ιστορικών διαστάσεων γεγονός αναδεικνύεται η αραβική εξέγερση. Aν και διανύει ήδη τον τέταρτο μήνα της, συνεχίζει να επεκτείνεται σαν χιονοστιβάδα, με τον δικτάτορα Σάλεχ της Υεμένης έτοιμο να συνοδεύσει τους Μπεν Αλι και Μουμπάρακ στην έξοδο και το καθεστώς της Συρίας να δέχεται ισχυρούς κραδασμούς. Αν και η κατεύθυνση των εξελίξεων δεν είναι δεδομένη- ιδίως μετά την αιματηρή αντεπανάσταση του Καντάφι και την ξένη επέμβαση στον λιβυκό εμφύλιο- φαίνεται ότι βαίνουμε προς τεκτονικού χαρακτήρα ανατροπές στην περιοχή με την εντονότερη γεωπολιτική αστάθεια και τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα του πλανήτη.

Η πρώτη Αραβική Εξέγερση του 1916- 1918 υπό τον Σαρίφ Χουσείν είχε στόχο τη χειραφέτηση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη συγκρότηση μεγάλου, ανεξάρτητου κράτους των Αράβων, από το Αλέπο μέχρι το Άντεν. Για το σκοπό αυτό, οι Άραβες συμμάχησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τους Αγγλογάλλους, οι οποίοι πολεμούσαν τους συμμάχους των Γερμανών, Οθωμανούς. Ωστόσο, Γάλλοι και Βρετανοί, με τη διαβόητη συμφωνία Σάικς- Πικό, διαμοίρασαν τα αραβικά εδάφη σε προτεκτοράτα, ενώ η διακήρυξη του Μπάλφουρ άνοιξε τον ασκό του Αιόλου, με την υπόσχεση για εβραϊκό κράτος στην Παλαιστίνη.

Η αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο πυροδότησε τη δεύτερη αραβική αφύπνιση. Τα αραβικά κράτη που προέκυψαν αναγκάσθηκαν, στο περιβάλλον του Ψυχρού Πολέμου, να επιλέξουν όχθη. Οι συντηρητικές μοναρχίες αναζήτησαν προστασία στις ΗΠΑ, ενώ τα κοσμικά, εκσυγχρονιστικά καθεστώτα του παναραβισμού, τύπου Νάσερ ή Μπάαθ, βρήκαν στήριξη στην ΕΣΣΔ. Οι στρατιωτικές ήττες από το Ισραήλ και η υποταγή των αραβικών κρατών στην Pax Americana, με ορόσημο τον πρώτο πόλεμο κατά του Ιράκ, το 1992, κατέδειξαν την αποτυχία και των δύο εκδοχών της ανάπηρης, αραβικής ανεξαρτησίας.

Το τρίτο κύμα της αραβικής αφύπνισης εμφανίζει ριζικές διαφορές με τα προηγούμενα: Δεν ξεκίνησε από τα πάνω- από φωτισμένους αξιωματικούς ή παράτολμους φύλαρχους- αλλά από τα κάτω, από τους ανώνυμους φοιτητές της Ταχρίρ και της Σαναά, τους βιομηχανικούς εργάτες της Μαχάλα και του Σουέζ, τους μηχανικούς και τους δικηγόρους της Βεγγάζης. Δεν προέταξε αλυτρωτικούς, εθνικούς στόχους εναντίον του Ισραήλ και των Δυτικών υποστηρικτών του, αλλά τις λαϊκές, δημοκρατικές απαιτήσεις μιας εσωτερικής, «κοινωνικής Ιντιφάντα».

Ωστόσο, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ιμπέρ Βεντρίν έχει δίκιο όταν βλέπει στα δραματικά γεγονότα των ημερών μας την «Αυγή ενός νέου αραβικού εθνικισμού» (Financial Times, 28/3/2011). Και μόνο η ταχύτητα εξάπλωσης της πυρκαγιάς, από την Τύνιδα μέχρι το Άντεν, αποτελεί ένδειξη ανθεκτικότητας του μεγάλου «αραβικού έθνους», που διεκδικεί μια καλύτερη ένταξη στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, υπερβαίνοντας τον κατακερματισμό και την απολυταρχία που το καταδικάζουν σε περιθωριοποίηση. Η αναγέννηση του Νασερισμού στην Αίγυπτο, το πέρασμα ιστορικών στελεχών των Ελεύθερων Αξιωματικών με τη λιβυκή επανάσταση, ο σημαντικός ρόλος των κομμουνιστικών και σοσιαλιστικών κομμάτων στην Ιορδανία και στην Υεμένη ενισχύουν αυτό το συμπέρασμα.

Η Δύση και το Ισραήλ υποδέχθηκαν με ψυχρότητα τις αραβικές εξεγέρσεις, καθώς βολεύονταν μια χαρά με τους Μουμπάρακ, Καντάφι, Σάλεχ και πάει λέγοντας. Ο πιο άμεσος φόβος ήταν μια εξέλιξη «αλα Ιράν»: Μετά από έναν πρώτο γύρο, λαϊκής- δημοκρατικής επανάστασης με αστική- κοσμική ηγεσία, να ακολουθήσει ένας δεύτερος, που θα φέρει στην εξουσία ένα ριζοσπαστικό Ισλάμ- αυτή τη στιγμή, τη μόνη οργανωμένη, σε πανεθνική κλίμακα, δύναμη στις περισσότερες αραβικές χώρες. 

Το στοίχημα για τις μεγάλες δυνάμεις είναι αν θα καταφέρουν να «πειθαρχήσουν» την αραβική εξέγερση, με ένα συνδυασμό μέσων: Τον έλεγχο της εκρηκτικά αβέβαιης μεταπολίτευσης από το στρατό (Αίγυπτος, Τυνησία, Υεμένη), την ανοχή- συνενοχή στην καταστολή εξεγέρσεων από συμμαχικά στρατεύματα (της Σαουδικής Αραβίας στο Μπαχρέιν) και την «απαγωγή» της λιβυκής εξέγερσης μέσω μιας ξένης επέμβασης, που οδηγεί στην εξουθένωση και των δύο στρατοπέδων και ανοίγει το δρόμο για την εγκατάσταση «ειρηνοποιών». 

Ωστόσο, ακόμη κι αν η αραβική εξέγερση λυγίσει κάτω από το τεράστιο βάρος της αποστολής της, τίποτα δεν θα είναι όπως πριν. Οι όποιοι αυριανοί ηγέτες του αραβικού κόσμου θα αναγκασθούν να κάνουν μεγάλες υποχωρήσεις στις μάζες που έσπασαν το φράγμα του φόβου και ωρίμασαν πολιτικά, μέσα σε τρεις μήνες, όσο δεν θα ωρίμαζαν μέσα σε μια ζωή. Όσο για την Αμερική και το Ισραήλ, πρέπει να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα έχουν απέναντί τους πιο διεκδικητικά κράτη, με μεγαλύτερη πολιτική και ηθική ισχύ. Όπως οι πλημμυρίδες του Νείλου, η αραβική εξέγερση είναι ένα σπάνιο φαινόμενο, που κάποτε θα καταλαγιάσει, αλλά μόνο αφού γονιμοποιήσει όλη την περιοχή γύρω του.

Από την "Καθημερινή", 1.4.2011